Martijn B. Katan

Em. hoogleraar Voedingsleer
Vrije Universiteit Amsterdam

play / pauze / stop
  
 

Is het waar dat er steeds meer mensen kanker krijgen? Komt dat door het eten van tegenwoordig, met al die toevoegingen?

Ja, er gaan meer mensen dood aan kanker.[1] Dat heeft hart- en vaatziekten als doodsoorzaak ingehaald. Bij mannen is dat al een jaar of zes, en ik denk dat dit jaar voor het eerst ook meer vrouwen gaan sterven aan kanker dan aan hart- en vaatziekten. Maar dat komt niet omdat de kankersterfte toeneemt maar omdat steeds minder mensen dood gaan aan hart- en vaatziekten. Tien jaar geleden waren dat er vijftigduizend. Nu zijn we met meer mensen, en met meer oude mensen, en toch zijn het er nu nog maar veertigduizend per jaar.[2] Er worden dus meer mensen oud. Als je vroeger 100 werd kwam de burgemeester, maar dat is voor die man nu niet meer bij te benen.

Die afname van de sterfte aan hart- en vaatziekten komt doordat mannen minder roken en doordat we gezondere vetten eten, maar het komt vooral doordat zoveel mensen medicijnen krijgen tegen hoge bloeddruk en hoog cholesterol; en de cardiologen kunnen ook steeds meer. Het zure is dat we daardoor langer leven maar vervolgens dood gaan aan kanker. Dankzij het kankeronderzoek gebeurt ook dat steeds later. De kans dat u voor uw pensioen aan kanker overlijdt, is nog maar 1 op de 20.[3] Maar iedereen gaat ooit dood.

Er is één soort kanker die wel toeneemt, dat is longkanker bij vrouwen. Dat heeft een paar jaar geleden borstkanker ingehaald, en het blijft toenemen. Dat komt omdat vijftig jaar terug vrouwen zijn begonnen met roken. Tot die tijd rookten alleen mannen, maar nu roken meisjes meer dan jongens.[4] Vandaar dat zoveel vrouwen longkanker krijgen.

Dat heeft dus niks te maken met eten. Bij eten denk je eerder aan maag- of darmkanker. Nou, maagkanker neemt enorm af. Misschien komt dat omdat drinkwater en voedsel vroeger vaker besmet waren met de maagzweerbacterie.[5] Die veroorzaakt niet alleen maagzweren maar ook maagkanker. Wat dat betreft is het eten dus verbeterd. Sterfte aan darmkanker neemt ook een beetje af, als je rekening houdt met de vergrijzing.[6]

Als je dus goed naar de cijfers kijkt is er geen reden om te denken dat het eten van tegenwoordig kanker veroorzaakt.



[1] Cijfers voor sterfte zijn van het CBS voor zover niet anders vermeld. http://statline.cbs.nl/ > Cijfers > Cijfers per thema > Gezondheid en welzijn > Sterfte en doodsoorzaken > Pas gegevens aan

[2] In 2000 overleden 49.191 Nederlanders aan hart- en vaatziekten en in 2009 nog maar 38.897. http://statline.cbs.nl/

[3] integrale kankercentra Nederland 2010. IKCl > kankerregistratie > cijfers over kanker > Kans op kanker > Tabellen > Risk of dying
 
[4] Factsheet jongeren 2010. Stivoro. [5] Brown LM. Helicobacter pylori: epidemiology and routes of transmission. Epidemiol Rev. 2000.
 
[6] Vereniging integrale kankercentra Nederland. Tabel B2c: Mortaliteit gestandaardiseerd naar leeftijd bij mannen en vrouwen naar lokalisatie en jaar van overlijden. 1989-2008. http://www.ikcnet.nl/